flagellantenprocessie CustomEen wat vreemd schilderij in het oeuvre van Gerard ter Borch is de flagellantenprocessie. Het schilderij hangt in het Boymans van Beuningen in Rotterdam. Van links naar rechts zien we de zangers met het Mariabeeld, de fakkeldragers en flagellanten. Een van de fakkeldragers lijkt overigens veel op een figuur op een tekening gemaakt in Zwolle.

Flagellanten, ook geselaars, geselbroeders of kruisbroeders genoemd, waren in de 13de tot 15de eeuw dweepzieke lieden die in troepen door het land trokken en door zichzelf in het openbaar te geselen Gods barmhartigheid wilden afsmeken. Vaak ook boetedoening om de pest in de toekomst te voorkomen.

LAER Pieter van The Flagellants CustomOver de locatie waar Ter Borch deze flagellantenprocessie heeft gezien/geschilderd is redelijk wat discussie. Aanvankelijk werd aangenomen dat hij dat in Rome tijdens een goede vrijdag heeft gezien. En dat hij dat deed in navolging van de Bamboccianten. Dit zijn volgelingen van Pieter van Laer (geboren, woont en werkt in Haarlem) met veel aanhangers in St. Lucas Gilde. Pieter van Laer maakt het schilderij rechts. Ondanks dat we flagellanten zien zijn er weinig overeenkomsten tussen beide schilderijen.

Francisco de Goya y Lucientes 025 CustomIn de huidige tijd lijkt er overeenstemming dat het schilderij gemaakt is in Spanje. De poort links op het schilderij van Ter Borch heeft een meer Spaans karakter. Francisco Goya (1746-1828) leeft later ook een flagellantenprocessie geschilderd (1812-1814). Hij maakt dit schilderij 40 jaar nadat deze boetedoening verboden wordt. Mogelijk heeft hij de tekening voor het schilderij van Ter Borch gezien.